Memizacja śmierci

Mam wrażenie, że jako społeczeństwo bardzo zgrabnie omijamy temat śmierci. Odchodzenie z tego świata nijak nie wpisuje się przecież w styl dzisiejszego życia, w którym człowiek ma być przede wszystkim młody, silny i sprawczy. Ludzka słabość objawiająca się samym faktem przemijania jest przy tym wszystkim dość mocno wstydliwa. Zachwycamy się zdjęciami pulchnych niemowlaków, ale fotografii schorowanych staruszków wolelibyśmy już nie oglądać. Chowamy więc śmierć przed światem, a jeśli schować nie możemy, to obśmiewamy.

Krótko po tym jak świat ogarnęła pandemia koronawirusa, a każde informacje zaczynały się od liczby zmarłych, ogromną popularność zyskał mem, w którym czterech wesołych młodzieńców tanecznym krokiem niesie trumnę do muzyki techno. Mem doczekał się wielu wariacji, ale przekaz pozostawał zasadniczo ten sam: śmierć to dobra zabawa. Podobna sytuacja ma miejsce teraz, kiedy Stany Zjednoczone ogarnięte są złością po śmierci George’a Floyda. Nie chcę przytaczać internetowych memów, które powstały na gruncie tej tragedii (część z nich jest wyjątkowo nie na miejscu), niemniej to kolejny dowód na to, w jaki sposób poprzez śmiech próbujemy oswoić nieprzyjemną dla nas rzeczywistość.

Mam wrażenie, że im więcej złych i niepasujących do naszego świata rzeczy dzieje się dookoła, tym bardziej nerwowa jest nasza próba rozładowania napięcia śmiechem, przykrycia nieszczęścia szyderstwem. Dzisiaj kondukty pogrzebowe przeniosły się z ulic do sieci, gdzie każdy orszak zamyka grupa internetowych guślarzy, którzy śmiechem i obrazem zachęcają, żeby jeszcze na chwilę zapomnieć o śmierci. Memento mori? Dobry żart!

👻

Wieża kontroli lotów

Na temat jednego dnia trudno powiedzieć coś więcej ponad to, że był dobry lub zły. Niewiele można powiedzieć też o tygodniu, który poza tym, że grupuje dni w siódemki, sam w sobie jest zbyt krótki, by poddać go szerszej ocenie. Tygodnie są na ogół męczące; często mówi się: „jak to dobrze, że ten tydzień już się kończy”. Niestety za nim przychodzi kolejny, dokładnie taki sam jeśli idzie o czas, który będziemy mieć do dyspozycji.

Trochę więcej można powiedzieć natomiast o miesiącu, który jest pewnego rodzaju łącznikiem pomiędzy rutyną rozciągniętą od poniedziałku do niedzieli, a szerszą perspektywą całego roku. Dopiero posłużenie się miesiącem jako jednostką czasu daje możliwość w miarę sprawnego nawigowania po niedawnej przeszłości i najbliższej przyszłości. Zarówno wszelkie podsumowania jak i plany, jeśli budować je na bazie dni czy tygodni, wydają się jakoś śmieszne małe. Powagi nadaje dopiero miesiąc jako najmniejszy fragment czasu dostrzegalny z perspektywy całego życia. To właśnie z powagi miesięcy buduje się majestat mijających lat (tak chętnie podsumowywanych ostatniego dnia roku), z lat natomiast tworzą się dekady, których w życiu przeciętnego człowieka jest mniej więcej tyle, co dni w tygodniu. Jeśli przyjąć tę optykę to u mnie jest już środa wieczór, a wciąż jakby tęsknię za wtorkiem.

Bywa, że zastanawiam się, jak pokierować tym wielkim, rozciągniętym w czasie jak miech akordeonu monstrum nazywanym życiem. W jaki sposób, dysponując zaledwie kilkunastoma godzinami w ciągu całego dnia, ukierunkować ten rozlewający się latami potok decyzji i wydarzeń, tak aby efekt końcowy były chociaż w minimalnym stopniu zadowalający. Czuję się przy tym jak pilot samolotu, któremu kazano lądować w zupełnej mgle na nieznanym lotnisku. Ale przecież i to jest możliwe, o ile ma się dobrego nawigatora. I chyba o to w tym wszystkim chodzi: o doświadczonego człowieka, który skoryguje lot w nieznane i sprowadzi bezpiecznie na ziemię.

Myślę, że warto jak najszybciej odnaleźć taką osobę, bo jak pisała Wisława Szymborska, „życie, choćby i długie, zawsze będzie krótkie”. Na końcu i tak trzeba będzie gdzieś lądować.

🛬