Eksperyment

Mam jakieś takie wewnętrzne poczucie, że świat się nam rozregulował. Rozjechał na boki i nikt za bardzo nie ma pomysłu, jak złożyć go z powrotem. Niezwalniająca tempa pandemia, zmiana światowego układu sił, walka w cyberprzestrzeni, nieustanne manewry militarne, uchodźcy i populiści, a do tego zyskujące coraz większą popularność teorie spiskowe i czerpanie wiedzy o świecie z memów. Wszystko to tworzy jakiś makabryczny obraz charakterem przypominający bardziej dzieła Beksińskiego, niż panoramę ułożonego i zaplanowanego świata, jakim wydawał mi się on na początku XXI wiek.

Edwin Bendyk w swojej najnowszej książce pyta prowokująco (a może zupełnie racjonalnie), czy Polska przetrwa do 2030 r.? Na szybko, odpowiedziałbym, że musi, bo przecież mamy Szymona Hołownię z projektem Polska 2050. Pytanie, co to będzie za Polska i co to będzie za świat. O tym, że na naszych oczach tworzy się coś nowego, nikt już chyba nie ma wątpliwości.

Kiedyś czytałem Baumana i nie rozumiałem, czym jest ta rzekoma płynna nowoczesność. Z perspektywy jednego dnia przecież wszystko jest doskonale identyczne: codziennie obracamy małe zębatki dni, które poruszają te większe odpowiedzialne za tygodnie, miesiące i lata. Niby nic się nie zmienia, ale jeśli wystawić głowę poza ten nudny mechanizm, okaże się, że nic już nie jest stałe, że wszystko płynie w wartkim nurcie technologii i postępu. Dokąd? Tego być może dowiedzą się kiedyś nasze wnuki.

W dwóch trzecich drogi przez dwa tysiące dwudziesty dochodzę do wniosku, że nie nadążam już za obrazkami, które pojawiają się za oknem. Widzieć, a rozumieć to dwie różne rzeczy. Czytanie być może zmniejsza w jakiś sposób poziom bezradności, ale z pewnością nie daje poczucia, że świat da się przewidzieć czy zaplanować. Nieprzewidywalność z kolei to jedna z pierwszych oznak braku kontroli.

Myślę, że na naszych oczach odbywa się właśnie wielki światowy eksperyment, w którym każdy ma swój własny zestaw odczynników, a co gorsza, własną hipotezę do udowodnienia. Spodziewam się, że na rezultat nie przyjdzie nam długo czekać.  

👨‍🔬